Język Kaszubski - Ciekawostki

Dyskusje ogólne na wszelkie tematy z Kaszubami i Pomorzem. Język kaszubski, historia Kaszub, obyczaje, haft kaszubski, kuchnia itp.

Język Kaszubski - Ciekawostki

napisał misiek » Śr kwi 01, 2009 1:54 pm

Język kaszubski (csb. kaszëbsczi jãzëk) język z grupy zachodniosłowiańskiej języków słowiańskich, którym posługuje się w Polsce na co dzień ponad 50 tys. Kaszubów. Kaszubski jest jednym z języków pomorskich o odrębnym języku można mówić już w wieku XIV. Za najstarsze druki kaszubskie uważane są Duchowne piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow Szymona Krofeya z roku 1586, jak i z roku 1643 Michała Pontanusa Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski.

Używana obecnie forma pisana języka kaszubskiego jest ewolucją zaproponowanej w 1879 roku przez Floriana Ceynowę w wydanej w 1879 roku w Poznaniu Zarés do Grammatikj Kašébsko-Słovjnskjè Mòvé.

Badacz kaszubszczyzny Fryderyk Lorentz wyszczególnił w języku kaszubskim 47 głosek, które zapisujemy obecnie 34 literami, część z nich (ch, cz, dz, dż, rz, sz) poprzez połączenie liter, podobnie jak w języku polskim.

Status prawny jezyka kaszubskiego w Polsce reguluje ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym definiując go jako język regionalny. Zgodnie z nią istnieje możliwość używania przed organami gminy, obok języka polskiego, języka kaszubskiego jako języka pomocniczego – pierwsza dokonała tego położona w powiecie bytowskim gmina Parchowo.

Alfabet kaszubski zawiera następujące litery:

Aa Ąą Ãã Bb Cc Dd Ee Éé Ëë Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Łł
Mm Nn Ńń Oo Òò Óó Ôô Pp Rr Ss Tt Uu Ùù Ww Yy Zz Żż

w tym niewystępujące w języku polskim:

* ã - nosowe "a" (IPA: [ã]) (tzw. a z blewiązką)
* é - w przybliżeniu "yj" (IPA: [e], [ej]) (tzw. e ze striszkã)
* ë - między "e" i "a" (IPA: [ə]) (tzw. "szwa")
* ò - "łe" (IPA: [wɛ]) (tzw. labializacja)
* ô - w zależności od dialektu tożsame z "o" lub bardziej pochylone w kierunku "e" (IPA: [ɞ] lub [ɔ]) (tzw. o z dakã)
* ù - "łu" (IPA: [wu]).


Natomiast literę u czyta się jak u pochylone w kierunku i [u/i].

Alfabet kaszubski zawiera następujące litery:

Aa Ąą Ãã Bb Cc Dd Ee Éé Ëë Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Łł
Mm Nn Ńń Oo Òò Óó Ôô Pp Rr Ss Tt Uu Ùù Ww Yy Zz Żż

w tym niewystępujące w języku polskim:

* ã - nosowe "a" (IPA: [ã]) (tzw. a z blewiązką)
* é - w przybliżeniu "yj" (IPA: [e], [ej]) (tzw. e ze striszkã)
* ë - między "e" i "a" (IPA: [ə]) (tzw. "szwa")
* ò - "łe" (IPA: [wɛ]) (tzw. labializacja)
* ô - w zależności od dialektu tożsame z "o" lub bardziej pochylone w kierunku "e" (IPA: [ɞ] lub [ɔ]) (tzw. o z dakã)
* ù - "łu" (IPA: [wu]).


Przykład (Ojcze nasz)

Òjcze nasz, jaczi jes w niebie,
niech sã swiãcy Twòje miono,
niech przińdze Twòje królestwò,
niech mdze Twòja wòlô
jakno w niebie tak téż na zemi.
Chleba najégò pòwszednégò dôj nóm dzysô
i òdpùscë nóm naje winë,
jak i më òdpùszcziwómë naszim winowajcóm.
A nie dopùscë na nas pòkùszeniô,
ale nas zbawi òde złégò.
Amen

Żródło: wikipedia
misiek
 
Posty: 4
Dołączył(a): Śr kwi 01, 2009 1:38 pm



Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający to forum: Brak zalogowanych użytkowników i 1 gość

cron